Serebral Palsi

Serebral palsi (SP); gelişmekte olan beyinde doğum öncesinde, doğum sırasında ya da doğumdan sonraki erken dönemde oluşan hasar sonucu ortaya çıkan, hareket, duruş (postür) ve kas koordinasyonunu etkileyen kalıcı bir durumdur.

Beyindeki hasar ilerleyici değildir; ancak çocuk büyüdükçe kaslarda ve eklemlerde görülen etkiler değişebilir. Bu nedenle düzenli takip ve sürekli destek büyük önem taşır. Serebral palsi her çocukta farklı düzeyde görülür; kimi çocuklar bağımsız yürüyebilirken kimileri hareket için desteğe ihtiyaç duyabilir.

Olası Nedenler

Çoğu zaman tek bir neden belirlenemeyebilir. Bilinen risk etkenleri şunlardır:

• Erken doğum (prematürelik) ve düşük doğum ağırlığı
• Gebelikte geçirilen enfeksiyonlar
• Doğum öncesinde ya da doğum sırasında beynin yeterli oksijen alamaması
• Yenidoğan döneminde görülen ağır sarılık
• Bebeklik döneminde geçirilen beyin enfeksiyonları (menenjit gibi) ya da kafa travmaları

Serebral Palsi Türleri

• Spastik tip: En sık görülen türdür; kaslardaki sertlik ve kasılma nedeniyle hareketlerde kısıtlılık görülür.
• Diskinetik tip: İstemsiz ve kontrol edilmesi güç hareketlerle kendini gösterir.
• Ataksik tip: Denge ve koordinasyon güçlüğü ön plandadır.
• Karma tip: Birden fazla türün özellikleri birlikte görülür.

Hangi Belirtilere Dikkat Edilmeli?

• Baş kontrolü, oturma, emekleme ya da yürümenin yaşıtlarına göre gecikmesi
• Kaslarda belirgin sertlik ya da aşırı gevşeklik
• Vücudun bir tarafını diğerinden daha az kullanma
• Bir yaşından önce belirgin el tercihi
• Parmak ucunda yürüme
• Emme, yutma, beslenme ya da konuşmada güçlük

Bu belirtilerden biri tek başına serebral palsi anlamına gelmez. Tanı, çocuk nörolojisi uzmanı tarafından konur; şüphe durumunda erken dönemde bir hekime başvurulması önemlidir.

Merkezimizde Destek Süreci

Serebral palsili çocukların ihtiyaçları çok yönlü olduğundan, destek süreci bireyin güçlü yönleri ve ihtiyaçları değerlendirilerek ekip çalışmasıyla planlanır:

• Fizyoterapi ile kaba motor becerilerin, duruşun ve dengenin desteklenmesi
• Ergoterapi ile ince motor ve günlük yaşam becerilerinin geliştirilmesi
• Dil ve konuşma desteği ile iletişim, yutma ve beslenme becerilerinin çalışılması
• Özel eğitim ile bilişsel ve akademik becerilerin desteklenmesi
• Ev ortamında uygulanabilecek çalışmalar için aileye rehberlik

Amaç

• Hareket becerilerini ve bağımsız hareket etme kapasitesini en üst düzeye çıkarmak
• Duruşu ve dengeyi desteklemek, kas ve eklemlerde oluşabilecek kısıtlılıkların önlenmesine yardımcı olmak
• Öz bakım ve günlük yaşam aktivitelerinde bağımsızlığı artırmak
• Kullanılan ortopedik araç ve gereçlerden en iyi şekilde yararlanmayı sağlamak
• İletişim becerilerini ve sosyal katılımı desteklemek

Erken yaşta başlayan, düzenli ve aileyle birlikte yürütülen destek; serebral palsili çocukların potansiyellerini en üst düzeye taşımalarına ve yaşama daha aktif katılmalarına yardımcı olur.