Hizmetlerimiz

Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu

Dikkat, dürtü kontrolü ve öz düzenleme becerilerini destekleyen, çocuğa ve aileye özel bir yol haritası.

Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB); çocuğun dikkatini sürdürmede zorlanması, aşırı hareketlilik ve dürtü kontrolünde güçlük yaşaması ile karakterize nörogelişimsel bir bozukluktur. Bu durum çocuğun akademik başarısını, sosyal ilişkilerini ve günlük yaşam düzenini etkileyebilir.

Belirtiler tek bir ortamla sınırlı kalmaz; evde, okulda ve sosyal ortamlarda birlikte gözlenir. Ancak her hareketli ya da dalgın çocukta DEHB bulunmaz; tanı ve değerlendirme uzmanlar tarafından kapsamlı bir inceleme ile yapılmalıdır.

DEHB'nin Görünümleri

  • Dikkat eksikliğinin ön planda olduğu tip: Dikkati toplamakta ve sürdürmekte zorlanma, unutkanlık ve dağınıklık belirgindir.
  • Hiperaktivite ve dürtüselliğin ön planda olduğu tip: Yerinde duramama, aşırı hareketlilik ve sabırsızlık belirgindir.
  • Bileşik tip: Her iki gruptaki belirtiler birlikte görülür.

Belirti Alanları

Dikkat Eksikliği Belirtileri

  • Detaylara dikkat etmeme
  • Dikkatin kolay dağılması
  • Verilen yönergeleri tamamlayamama
  • Eşyalarını sık kaybetme
  • Uzun süreli zihinsel çaba gerektiren görevlerden kaçınma
  • Dinliyormuş gibi görünmesine rağmen yönergeleri kaçırma

Hiperaktivite Belirtileri

  • Yerinde duramama
  • Sürekli hareket halinde olma
  • Oturması gereken durumlarda ayağa kalkma
  • Aşırı konuşma

Dürtüsellik Belirtileri

  • Sırasını bekleyememe
  • Söz kesme
  • Düşünmeden hareket etme
  • Sabırsızlık

Hangi Yaşlarda Fark Edilir?

Belirtiler genellikle okul öncesi dönemde başlar, ancak en belirgin şekilde ilkokul döneminde fark edilir. Öğretmen geri bildirimleri bu süreçte önemli rol oynar.

Tanı Süreci

DEHB tanısı; çocuk ve ergen psikiyatrisi uzmanı tarafından, belirtilerin ne zamandan beri sürdüğü, birden fazla ortamda görülüp görülmediği ve günlük yaşamı ne ölçüde etkilediği değerlendirilerek konur. Bu süreçte aile ve öğretmen gözlemleri önemli bilgi sağlar. Tedavi planı ve ilaç kullanımının gerekip gerekmediği konusundaki karar hekime aittir; eğitsel destek bu süreci tamamlar.

DEHB ve Öğrenme Güçlüğü

DEHB ile özel öğrenme güçlüğü sıklıkla birlikte görülebilir. Bu durumda dikkat ve hafıza becerilerinin yanı sıra okuma, yazma ve matematik becerileri de destek sürecine dahil edilir.

DEHB Müdahale Sürecinin Amaçları

  • Dikkat süresini ve odaklanmayı artırmak
  • Hiperaktivite ve dürtüselliği yönetmek
  • Öz düzenleme becerilerini geliştirmek
  • Davranış kontrolünü desteklemek
  • Akademik performansı güçlendirmek
  • Sosyal becerileri artırmak
  • Özgüveni artırmak
  • Aileye rehberlik sağlamak

DEHB Destek Süreci Nasıl İlerler?

Değerlendirme: Çocuğun dikkat, davranış ve öğrenme profili; dikkat ve davranış ölçekleri, gözlem, aile ve öğretmen görüşleri ile detaylı olarak analiz edilir.

Bireyselleştirilmiş Program: Dikkat geliştirme çalışmaları, davranış düzenleme teknikleri ve yürütücü işlev destek programı hazırlanır.

Aile Eğitimi: Ev ortamında uygulanabilecek yapılandırma önerileri paylaşılır; tutarlı bir yaklaşım sağlanması için aileye rehberlik edilir.

Gerekli Durumlarda Multidisipliner Yaklaşım: İhtiyaç halinde çocuk psikiyatristi ve diğer uzmanlık alanları ile iş birliği yapılır.

Ailelere Öneriler

  • Günlük rutinleri (uyku, yemek, ders ve oyun saatleri) düzenli ve öngörülebilir tutun.
  • Yönergeleri kısa, net ve tek tek verin; gerekirse çocuğunuzdan tekrar etmesini isteyin.
  • Büyük görevleri küçük adımlara bölün ve aralara kısa molalar ekleyin.
  • Ders çalışılan ortamdaki dikkat dağıtıcıları (televizyon, telefon, gürültü) azaltın.
  • Olumlu davranışları hemen fark edip takdir edin.
  • Öğretmenle düzenli iletişim kurarak evde ve okulda tutarlı bir yaklaşım izleyin.

Davranış yönetimi hakkında daha fazla bilgi için Çocuklarda İstenmeyen Davranışları Değiştirme Yöntemleri sayfamıza göz atabilirsiniz.

Erken Müdahalenin Önemi

Destek alınmadığında; akademik başarısızlık, özgüven kaybı, sosyal uyum problemleri ve davranış sorunları gibi ikincil problemler gelişebilir. Erken ve sistemli müdahale ile DEHB'li çocukların dikkat ve davranış düzenleme becerileri önemli ölçüde geliştirilebilir; öğrenme ve sosyal süreçleri olumlu yönde etkilenir ve yaşam kaliteleri yükselir.