Çocuklarda İstenmeyen Davranışları Değiştirme Yöntemleri

Anne babaların en çok sıkıntı çektikleri konulardan biri, çocuğun en iyi şekilde nasıl yönlendirileceğidir. Aşağıda dikkat edilmesi gereken temel noktalar yer almaktadır.

• Çocuğunuzla iletişiminizde açık kurallar ve sınırlar oluşturun ve bunlara bağlı kalın; unutma ya da karışıklığı önlemek için yazılı hale getirebilirsiniz.
• Çocuğunuz uygunsuz davranmaya başladığında ona uyarılarda bulunun; bu, öz denetim kazanmasına yardımcı olur.
• İyi davranışları övgü ve sevgiyle destekleyerek kalıcı olmalarını sağlayabilirsiniz.
• Beklentileriniz hakkında çocuğunuzu bilgilendirin; ne yapmasını istediğinizi ve sebebini açıklayarak anlatın.
• Sorunları ortaya çıkmadan önlemeye çalışın; davranışı tetikleyen ipuçlarını anlamak, yanlış davranıştan kaçınmaya yardımcı olur.
• Açıkça belirtilmiş bir kural çiğnendiğinde tepkinizi davranıştan hemen sonra, tutarlı biçimde verin.
• Bir yaptırım gerektiğinde, bunun yapılan davranışla orantılı olmasına dikkat edin.
• Fiziksel cezalardan kaçının; çocuklar ebeveynlerinin davranışlarını taklit eder.
• Yaptırımın nedenini çocuğunuza mutlaka açıklayın.
• Çocuğunuzu yönlendirirken öfkenizi göstermekten kaçının; onu sevmediğiniz için değil, davranışı düzeltmek için tepki verdiğinizi hissetmelidir.

Ölçülü ve tutarlı yaklaşımlar çocuğu ruhsal açıdan zarar vermez; davranışın düzeltilmesi için gereklidir. Sert yaptırımlar ise çocuğun benliğine zarar verebilir, aşırı içe kapanma ya da saldırganlığa yol açabilir.

Uygulanabilecek Bazı Teknikler

• Azarlama: Ölçülü ve açıklayıcı biçimde yapıldığında etkilidir; alaycı ya da küçük düşürücü olmaktan kaçınılmalıdır.
• Etkin aldırmazlık: Uygunsuz davranışa kısa süreliğine tepkisiz kalarak, davranışın pekişmesini önlemek.
• Doğal sonuçlar: Tehlikeli olmadığı sürece, çocuğun kendi davranışının doğal sonucunu yaşamasına izin vermek.
• Davranışa yönelik yaptırım: Davranışla ilişkili, önceden açıklanmış bir yaptırım uygulamak.
• Mola: Çocuğu kısa süreliğine (yaşının her yılı için bir dakika) uyarıcısı az, güvenli bir köşeye yönlendirmek.
• Bir ayrıcalığı geri almak: Sevdiği bir etkinliğe kısa süreliğine ara vermek.
• Puan/marka biriktirme: İstenen davranış sergilendiğinde puan vermek ve belirlenen miktara ulaşınca küçük bir ödülle pekiştirmek.